Đắk Nông Portal

            Quán triệt Nghị quyết 15 của Ban chấp hành Trung ương Đảng, để đưa cán bộ, bộ đội và vũ khí chi viện cho cách mạng miền Nam, nhất là Nam Bộ, việc khai thông đường hành lang chiến lược Bắc – Nam được đặt ra như một trong những nhiệm vụ cấp thiết.

Ngày 15/5/1959, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định thành lập đoàn vận tải chiến lược Bắc – Nam (Đoàn 559). Ngay sau đó, tuyến đường bộ trên dãy núi Trường Sơn gấp rút được khai phá. Tuy vậy, con đường Trường Sơn chỉ mới thông từ Bắc vĩ tuyến 17 đến Bắc Tây Nguyên. Còn đoạn từ Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ vẫn còn bị chia cắt. Mỹ - Diệm coi đây là vùng bất khả xâm phạm của chúng. Để sự chi viện của miền Bắc thông suốt đến chiến trường Nam bộ và cực Nam Trung bộ (gọi tắt là B2) thì việc mở thông đoạn đường này là một yêu cầu cấp bách. Cố Tổng Bí thư Lê Duẩn đã nói: “Muốn đánh thắng giặc Mỹ, nhất thiết phải mở được hành lang ở đoạn này”.

Do đó, theo chủ trương của Đảng, ngày 25/5/1959, Bộ Quốc phòng và Ban thống nhất Trung ương tổ chức đoàn vũ trang đặc biệt với phiên hiệu là đoàn B90, gồm 25 đồng chí đã từng hoạt động và chiến đấu trên các chiến trường Đông Nam Bộ, Nam Tây Nguyên, Đông Bắc Campuchia. Đoàn B90 do đồng chí Trần Quang Sang làm trưởng đoàn, các đồng chí Phùng Đình Ấm và Phạm Văn Lạc làm phó đoàn. Đoàn đã bí mật về chiến trường miền Nam cùng với Đảng bộ Đắk Lắk xây dựng cơ sở, xóa vùng trắng của địch, xoi mở đoạn cuối của đường Trường Sơn, khai thông tuyến hành lang chiến lược huyết mạch từ Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ. Trải qua gần 1 năm gian khổ, khắc phục mọi trở ngại về chiến trường mới lạ, chưa có cơ sở, cán bộ, chiến sĩ luôn trong tình trạng “đói cơm lạt muối”, kiên trì bám trụ từng buôn làng, xây dựng từng cơ sở, từng bước mở rộng vùng và xoi đường về Nam bộ.

Trong khi đó, phối hợp với nhiệm vụ xoi đường ở Nam Tây Nguyên, giữa năm 1960, Xứ ủy Nam Bộ mà trực tiếp là Khu ủy Miền Đông Nam bộ đã thành lập đội vũ trang tuyên truyền (phiên hiệu C200) làm nhiệm vụ xoi đường bắt liên lạc và tìm cách móc ráp với đoàn B90 đang làm nhiệm vụ tại phía Nam tỉnh Quảng Đức. Đến ngày 30/10/1960, cánh phía Đông của đoàn B90 đã nối được liên lạc với đoàn C200 bờ sông Đắk R’Tih thuộc tỉnh Quảng Đức (nay là tỉnh Đắk Nông) .

Ngày 4/11/1960, vào lúc 20 giờ, cánh phía Tây đoàn B90 tiếp tục móc được liên lạc với đoàn vũ trang tỉnh Phước Long (đoàn C271) tại chân trụ cây số 4, đường 14 kéo dài (đoạn Đắk Song vào Gia Nghĩa, nay thuộc thôn 8, xã Nam Bình, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông). Sau sự kiện này, tuyến Đường Hồ Chí Minh đoạn Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ được khai thông, chấm dứt thời kỳ chiến trường bị chia cắt, nối liền Nam Tây Nguyên và Đông Nam bộ, mở ra một vùng rộng lớn trở thành căn cứ địa kháng chiến, góp phần đưa cách mạng miền Nam nói chung, Nam Trung bộ và cực Nam Trung Bộ nói riêng chuyển sang giai đoạn mới. Thông qua con đường này, hàng vạn con em Nam Bộ, cực Nam Trung Bộ về lại chiến trường; hàng vạn cán bộ, chiến sĩ; hàng vạn tấn vũ khí, vật chất, lương thực… của miền Bắc được chi viện cho chiến trường B2, góp phần đánh thắng Mỹ-ngụy, giải phóng Miền Nam, thống nhất nước nhà.

Với ý nghĩa lịch sử đó, ngày 02/8/2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có quyết định số 2367/QĐ – BVHTT & DL xếp hạng Di tích cấp quốc gia đối với Di tích lịch sử Địa điểm bắt liên lạc khai thông đường Hồ Chí Minh đoạn Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ (thuộc xã Đắk Nia, Thị xã Gia Nghĩa và xã Nam Bình, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông).

N.T (th)