Đắk Nông Portal

     Opal là một khoáng vật có thành phần gồm oxid silic và nước (SiO₂.nH₂O), kết tinh theo dạng vô định hình. Lượng nước chiếm trong opal từ 3 đến 10%, cá biệt có khi đến 20%, cấu trúc của opal bao gồm các vi tinh SiO₂ ở dạng hình cầu nằm chồng khít lên nhau và sắp xếp theo từng lớp. Sự giao thoa và nhiễu xạ của ánh sáng trên bề mặt các lớp vi cầu này đã làm cho opal có hiện tượng lưỡng sắc, phụ thuộc vào kích thước của các vi cầu mà chúng sẽ cho các màu khác nhau.

 

    Opal được tạo thành trong các lỗ hổng của nhiều loại đá khác nhau, đặc biệt là trong dung nham núi lửa, nhiều khi đọng trong các suối nhiệt dịch và suối phun ở các khu vực núi lửa (tup silit, greyserit...). Opal cũng thường liên quan tới các loại đá macma phun trào như ryolit, andezit, trachit limonit, bazan, trong đó opal thường được lắng đọng trong các lỗ hổng ở nhiệt độ thấp. Canxedon(SiO₂) là sản phẩm mất nước của opal. Phần lớn canxedon thành tạo ở nhiệt độ tương đối thấp, là sản phẩm kết tủa từ các dung dịch giàu SiO₂, độ cứng mohs: 6½ - 7. Các nhà khoa học cho rằng hầu hết các tích tụ của đá opal-canxedon cách nay đã 15 đến 30 triệu năm.

 

     Opal là biểu tượng của chòm sao Song ngư trong cung hoàng đạo, năng lượng chiếu xạ tuỳ thuộc vào sắc màu của đá. Ở Phương Đông, nhất là Ấn Độ, opal từ lâu đã được coi là đá của tình yêu, sự tin tưởng và lòng trắc ẩn. Bằng ánh lấp lánh trên bề mặt, đá opal soi sáng trí tuệ, xua đuổi những ý nghĩ u tối và sợ hãi, opal có thể giúp cho trẻ em mau lớn. Opal là biểu tượng của hạnh phúc, hy vọng và tình yêu trìu mến dịu dàng. Ôpal được xem là đá phong thuỷ, có khả năng thu khí, mang lại điềm lành. Các nhà thạch học trị liệu hiện đại cho rằng, opal giúp phát triển trực giác và có ảnh hưởng tốt tới hệ thần kinh, tuyến yên và đầu xương, opal có thể điều hòa tất cả các chức năng của cơ thể con người.

 

    Đăk Nông là tỉnh cực nam Tây nguyên, nằm cuối dãy Trường Sơn, trên cao nguyên M’Nông, có độ cao trung bình khoảng 650-700m, có kiến tạo địa chất từ hoạt động phun trào của núi lửa cách đây hàng triệu năm. Vì vậy, Đăk Nông có nhiều loại khoáng sản quý như Rubi, vonfram, thạch anh, opal-canxedon, boxit...Đặc biệt, các huyện Đăk Mil, Cư Jút của tỉnh có rất nhiều đá opal-canxedon. Opal-canxedon được người dân ở đây tìm thấy trong vườn nhà, trên nương rẫy...

 

     Do có nhiều hình dạng và màu sắc kỳ thú nên người dân nơi đây thường lấy opal-canxedon thô từ vườn, từ rẫy về, xối nước rửa sạch những đất bụi bám trong ruột đá, hốc đá, dùng bàn chải sắt cọ sạch những bụi bẩn, rêu mốc, mài đá cho nhẵn bóng để tạo nên những tác phẩm trang trí có nhiều hình thù và màu sắc đẹp mắt.

 

    Cá biệt, có người mê đá đã dựa vào đường nét, màu sắc của đá tự nhiên để chạm khắc các khối đá opal-canxedol thành các tác phẩm nghệ thuật như: Tượng Phật Di lặc, Cá chép hoá rồng, Cầu hiền, Song long hoặc các bức tranh phong cảnh hữu tình. Từ những nét chạm khắc tinh tế cộng với việc tận dụng những chỗ "tạo hóa đã phối sẵn màu" để định vị các họa tiết một cách chuẩn xác và hài hòa về sắc màu mà để cho mỗi người, mặc sức theo trí tưởng tượng của mình, tha hồ thưởng ngoạn điều kỳ thú của tạo hóa...

 

     Qua bàn tay của các nghệ nhân, opal được chế tác để trở thành những tác phẩm điêu khắc đồ sộ, hoành tráng để trang điểm thêm cho những bảo tàng, khu du lịch, hoa viên, trụ sở… hoặc trở thành những mặt nhẫn, lắc, dây chuyền, bông tai của biết bao thiếu nữ, góp phần tôn vinh thêm vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam.

 

    Từ những viên đá, khối đá thô ráp vô hồn, qua sự đam mê và bàn tay cọ rửa của người dân Đăk Mil, Cư Jut yêu đá hay qua bàn tay chế tác của những nghệ nhân, opal-canxedon bỗng mang hồn của tạo hóa, của đất trời, thấm đẫm hồn người mà mỗi người dân Đăk Nông thường gọi là HỒN ĐÁ OPAL./.

 

M.H​